Хорсун буойун саллаат Егор

Биһиги биир чулуу,хорсун-хоодуот уолбут Лебедев Егор Григорьевич  суостаах  сэрии хонуутугар сэриилэһэ сылдьан, сураҕа суох сүппүтүн Силээннэх дьоно- сэргэтэ  курутуйан туран истибитттэрэ. Оччотооҕу кэмҥэ  уоттаах сэрии төһөлөөх киһи  сүрэҕин аймаабытын, ытаппытын ааспыт көлүөнэ дьонун кэпсээннэриттэн эрэ истэбит. Ол курдук, ынырык сэрии хонуутугар охтубут саллаат Егор Лебедев  туһунан аймахтара.биир дойдулаахтара ахтыыларыттан суруйабыт.

Лебедев Егор Григорьевич  Усуйаана улууһугар Сардаҥа учаастагар  1919 с. төрөөбүтэ.бииргэ төрөөбүттэрэ төрдүөлэр:биир кыыс,үс уол. Егор саамай кыралара этэ.Аҕата Лебедев Григорий Васильевич Томпоттон төрүттээх киһи, ийэтэ Анна Константиновна Дьааҥыттан төрүттээх.ол бириэмэҕэ Ойуун күөлүгэр (кэнники Сардаҥа) сугулаан дьиэтигэр  4 кылаастаах оскуола  1931 с. аһыллыбыта. Егор 12 сааһыгар үөрэнэ киирбитэ. Кини оскуола бастакы үөрэнээччитэ буолбута.Егор үөрэнэригэр төһө да кумааҕы,харандаас тиийбэтэр .сырдыкка,кэрэҕэ тардыһыыта баһыйан, үөрүүнэн кэлэн үөрэнэрэ.Төрдүс кылааһы ситиһиилээхтик бүтэрэн,салгыы үөрэнэ Хаһааччыйаҕа  барбыта. Алтынньы ыйга аҕата табанан айаннаан,уолун илдьэн биэрбитэ.

Егор Хаһаачыйаҕа кэлэн .5-с кылааска үөрэммитинэн барбыта.Манна кэлэн Егор эмиэ бастыҥнар кэккэлэригэр сылдьыбыта. Ырыаһыт, активист, спортсмен бэрдэ буолан, бииргэ үөрэнэр оҕолоругар холобурга сылдьыбыта.Сайыҥҥы,күһүҥҥү сынньалаҥар ,Егор дьонугар кэлэн  бултаан,балыктаан, окко-маска барытыгар көмөлөһөн,ийэлээх-аҕатыгар туһа киһитэ буолара.

Егор Хаһаачыйа 7 кылаастаах оскуолатын ситиһиилээхтик бүтэрэн,  1940 с. Дьокуускайга холкуоһунай тутуу үөрэҕэр үөрэнэ барбыта. (Ол саҕана Хаһааччыйа сэттэ кылаастааҕа.) Кинини кытта  бииргэ биир дойдулааҕа Аммосов Михаил Николаевич эмиэ үөрэнэ барбыта. Егор үөрэнэ сылдьан куруук,ийэлээх аҕатыгар сурук суруйара.(Хомойуох иһин ол суруктар сүппүттэр.)

Егор  уонна Михаил үөрэнэ сырытттахтарына,1941с. Аҕа дойду сэриитэ буолла диэн, үөрэхтэрэ сабыллан,үөрэммэккэ хаалбыттара. Михаил дойдутугар төннүбүтэ. Оттон Егор баҕа өттүнэн, Аҕа дойдутун  көмүскээри,бэбиэскэ тутан кулун тутар 7 күнүгэр  1942с. сэриигэ барбыта. Кини танковай дивизияҕа түбэһэн,уоттаах сэрии хонуутугар фашистары кытта сэриилэспитэ.Егор суоһар сэрии хонуутуттан, сэриилэһэ сылдьан, төрөппүт дьонугар чэрэниилэнэн сурук суруйара. Ол кэлбит   суруктарын  убайа Николай Григорьевич ийэлээх-аҕатыгар ааҕан иһитиннэрэрэ. Сурук  ис хоһоонун истэ олорон, ийэлээх аҕата харахтарын уутун кистээн соттоохтууллара. Хорсун буойун саллаат Егор суруга сэрии хонуутуттан кэлбэт буолбута,сүппүтэ…..

Арай 1942 с. биир суруга сылдьарынан сирдэтэн 1980 с.сыллар кэннилэриттэн туһааннаах тэрилтэлэргэ ирдэбил оҥорбуттара уонна биир баар-суох хаартыскатын ыыппыттара, мэлийбит курдук кэпсээн баара. Ол эрээри, нэһилиэк баһылыга этэринэн,” ханна эрэ Монголияҕа дуу, эбэтэр атын ханнык эрэ сиргэ көмүлллүбүт” диэн эппиэт сурук кэлбитэ хаан-уруу аймахтарыгар тиксибэккэ сүппүт быһыылаах. Биир саастыылаахтара кэпсииллэринэн, Дьүгүөрү таптаан Сахаар диэн ааттыыллара.

Егор бүтэһик чэрэниилэнэн суруйбут суругун (сүппүт сурук) балта Татьяна Николаевна,улаатан баран, аахпытын ис хоһоонун өйүгэр тута сылдьар. Оттон “ байыас Егор Григорьевич Лебедев сэриигэ өлбүт” диэн, 20 солкуобайга чугаһыыр көмө харчыны ийэтэ Анна Константиновна тыыннааҕар ылара үһү,ардыгар улаатан  эрэр Танятынан ,ону почтаттан ыллартарар эбит.

Биһиги кэнэҕэски ыччаттар хорсун –хоодуот саллаат убайбытынан Егор Григорьевич Лебедевынан киэн туттабыт, киниэхэ сүгүрүйэбит,махтанабыт.

Биэриини бэлэмнээтэ “Эдэр суруналыыс”куруһуогун  чилиэнэ Доланова Иванна,8-с кылаас үөрэнээччитэ.

Пролистать наверх